أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
340
قانون ( فارسى )
داروهاى مسهل كه براى علاج اين بيمارى ويژگى دارند : 1 - هندوانهء ابو جهل را از هرچه در آن است خالى كنند آن را پر از شراب سياه انگورى غليظ كرده بر زغال افروخته بجوشانند . سپس تصفيه شود و بيمار بخورد . 2 - ما خود دارويى را آزموده و ديدهايم كه مفيد واقع شده است . تركيبش چنين است كه در ذيل آيد . نسخه : الوا ( صبر ) نيم درهم ، سقمونيا ( محموده ) به وزن دو دانگ . نمك نفطى به وزن يك چهارم درهم . روناس و قارچ چمنى هريك نيم درهم . همه را درهم بسرشند و حب سازند و با آب بزرها تناول كنند . در علاج يرقان سابقا در بحث از داروهاى ساده و تكى ( كتاب دوم ) چيزهايى گفتهايم و در حدود امكان آنچه لازم است در اقرابادين ( كتاب پنجم ) ذكر كردهايم . داروهاى به بينى كشيدنى در علاج يرقان كه بيمار را به عطسه درمىآورد : آب سيماهنگ ، آب برگ ترتيزك ، آب گندناى بيابانى ، افشرهء گياه آذربويه . گياه آذربويه را بكوب و مدت يك شب در شير آدمى خيس كن و فرداى آن شب آن را بفشر و به حالت ولرم در بينى بيمار بچكان ! بيخ يونجه را بفشر و آبش را بگير ! آن آب را با زنبق بر آتش بگذار تا يك غلت خفيف مىخورد ، كمى شكر در آن حل كن و در بينى بيمار بريز كه بيمار عطسه كند . ترب را با برگ ترب بكوب و آبش را در بينى بيمار بچكان ! از افشرههايى كه بسيار گرممزاج نيستند افشرهء سلق است . كه در علاج و اصلاح رنگ يرقانى خوب است . از افشرههاى سردمزاج مىتوان هميشه بهار را ذكر كرد ، كه در اين حالت مفيد است . برخى از اطباء افشرهء خاراگوش را سردمزاج دانستهاند و من اسفرزهء كنار آب را سرد مزاج مىدانم . اگر تنها سركه به بينى كشند و مدت يك ساعت سركه را در دهن نگه دارند و در حوض حمام نشينند بهترين علاج است . سياهدانه يك شب و روز در سركه بخيسد ، سپس بپالايند و از راه بينى بركشند و بو كنند . اگر آن را تنها يا همراه سركه بو كنند باز بسيار مفيد است . داروهاى عطسهآور كه غير از افشرهها باشند به قرار زيرند : نسخه : يك چهارم درهم مويز ساييده در پنج درهم آب كشنيز و پنج درهم روغن بادام حل كنند و به بينى كشند عطسهآور است . البته بايد قبلا در آبزن يا حوض حمام باشند و دارو را به بينى كشند . اگر كمى مرزهء خشكيده و كمى سركهء مايهزده ( سركهء شراب ) با اين دارو باشد بسيار بهتر است .